Jak rozpoznać fałszywą ofertę pracy w Czechach
Fałszywe ogłoszenia obiecują wysokie zarobki, a potem żądają opłaty albo skanu dowodu. Podpowiadamy, po czym je poznać, gdzie szukać pracy bezpiecznie i co zrobić po oszustwie.
· 5 min czytania · DeLu WORK s.r.o.
Ogłoszeń o pracy w Czechach jest w polskim internecie bardzo dużo. Pojawiają się w grupach na portalach społecznościowych, w serwisach ogłoszeniowych, w SMS-ach i w komunikatorach. Część z nich jest fałszywa. Oszustowi nie chodzi o to, żeby dać Ci pracę. Chce Twoich pieniędzy, Twoich danych albo Twojej pracy za darmo.
Osoby dojeżdżające z Polski są dla oszustów wygodnym celem. Nie znają czeskich przepisów, często nie znają języka i trudniej im sprawdzić firmę na miejscu. Większość fałszywych ofert da się jednak rozpoznać po kilku powtarzających się cechach.
Po czym poznać fałszywe ogłoszenie
Nie wiadomo, kto oferuje pracę
Uczciwe ogłoszenie podaje nazwę firmy, adres i kontakt do konkretnej osoby. W fałszywej ofercie często jest tylko imię, numer komórkowy i dopisek „pisz na priv”.
Poproś o pełną nazwę firmy i jej czeski numer identyfikacyjny (IČO). Firmę sprawdzisz w czeskim rejestrze handlowym, a agencję pracy także w publicznym rejestrze agencji, który prowadzi czeskie Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (MPSV). Jeśli w wyjeździe pośredniczy firma z Polski, sprawdź ją w polskim Krajowym Rejestrze Agencji Zatrudnienia.
Zarobki są zbyt wysokie jak na wymagania
Wysoka stawka za prostą pracę bez doświadczenia, bez języka i bez rozmowy to sygnał ostrzegawczy. Porównaj ofertę z innymi ogłoszeniami na podobne stanowisko w tym samym regionie. Jeśli jedna wyraźnie odstaje, zapytaj dlaczego.
Uważaj też na kwoty podane bez wyjaśnienia. Zapytaj, czy to stawka brutto czy netto, w koronach czy w złotych, i czy obejmuje już dodatki i nadgodziny.
Żądają pieniędzy z góry
Opłata rejestracyjna, opłata za załatwienie dokumentów, za szkolenie, za odzież roboczą, za rezerwację miejsca albo zaliczka za transport i kwaterę przed podpisaniem umowy. Nazwy się zmieniają, schemat jest ten sam: płacisz, a ogłoszeniodawca znika.
Czeska agencja pracy nie może żądać od Ciebie żadnej opłaty za pośrednictwo (§ 58 ust. 2 czeskiej ustawy nr 435/2004 Sb. o zatrudnieniu). Nie wysyłaj pieniędzy z góry.
Praca zdalna za wysoką stawkę
Typowe przykłady to przepakowywanie i odsyłanie paczek, „testowanie” aplikacji, ocenianie produktów albo przyjmowanie przelewów na własne konto i przesyłanie ich dalej. Ten ostatni przypadek jest szczególnie groźny. Przez Twoje konto mogą przechodzić pieniądze z przestępstwa, a kłopoty z policją i bankiem będziesz mieć Ty.
Praca zdalna oczywiście istnieje. Uczciwy pracodawca podpisze jednak umowę, powie dokładnie, co masz robić, i nie będzie żądać żadnej wpłaty.
Proszą o skan dowodu albo dane bankowe przed rozmową
Zdjęcie dowodu osobistego z obu stron, numer PESEL, numer konta, dane logowania do banku albo numer karty płatniczej. Niczego z tej listy pracodawca nie potrzebuje przed rozmową. Mając skan dowodu, oszust może spróbować wziąć na Twoje nazwisko pożyczkę albo założyć konto.
Dane z dokumentu są potrzebne dopiero przy podpisywaniu umowy i zgłoszeniu do ubezpieczenia. Numer konta podajesz do wypłaty, czyli przy zatrudnieniu. Haseł do bankowości, kodów z SMS-ów i danych karty nie podajesz nikomu i nigdy.
Umowa „później”
„Przyjedź jutro, papiery zrobimy na miejscu.” Bez pisemnej umowy nie udowodnisz, na co się umówiliście, ile masz dostać ani że w ogóle pracowałeś. Według czeskiego kodeksu pracy (zákoník práce) umowa o pracę musi być pisemna, a jeden egzemplarz należy do Ciebie.
Poproś o umowę przed pierwszą zmianą. Jeśli jest tylko po czesku, poproś o wyjaśnienie po polsku i nie podpisuj niczego, czego nie rozumiesz.
Wypłata tylko do ręki
Sama wypłata gotówką nie jest zakazana. Problemem jest gotówka bez umowy i bez paska wypłaty. To zwykle praca na czarno: nikt nie płaci za Ciebie składek, nie masz ubezpieczenia zdrowotnego, a po wypadku w pracy zostajesz bez ochrony. Dla osoby z Polski oznacza to także kłopot z leczeniem po obu stronach granicy.
Presja czasu
„Ostatnie wolne miejsce”, „potwierdź w ciągu godziny”. Pośpiech ma sprawić, że nie zdążysz niczego sprawdzić. Uczciwa firma da Ci czas do namysłu.
Szybka kontrola przed odpowiedzią
- Ustal pełną nazwę firmy i numer IČO i sprawdź je w czeskim rejestrze handlowym.
- Jeśli to agencja pracy, sprawdź zezwolenie w rejestrze MPSV.
- Wpisz nazwę firmy i numer telefonu w wyszukiwarkę. Opinie innych osób dużo mówią.
- Zadzwoń pod numer ze strony firmy, a nie z ogłoszenia, i zapytaj, czy naprawdę szukają ludzi na to stanowisko.
- Zapytaj o miejsce pracy, rodzaj umowy, stawkę brutto, zmiany, dojazd i koszt kwatery. Wymijające odpowiedzi też są odpowiedzią.
Gdzie szukać pracy bezpiecznie
- Sieć EURES. To europejski portal ofert pracy. Doradcy EURES pracują w polskich wojewódzkich urzędach pracy i pomagają osobom, które chcą pracować w innym kraju Unii.
- Czeski urząd pracy. Wolne miejsca zgłoszone przez pracodawców są dostępne na portalu MPSV.
- Bezpośrednio u pracodawcy. Większe zakłady produkcyjne i magazyny mają na swoich stronach zakładkę z ofertami pracy.
- Agencje pracy z zezwoleniem. Zezwolenie sprawdzisz w rejestrze MPSV w kilka minut.
Ostrożnie podchodź do ofert z zamkniętych grup w mediach społecznościowych i do wiadomości od nieznanych numerów. Nie muszą być fałszywe, ale sprawdzić je musisz samodzielnie.
DeLu WORK ma zezwolenie na pośrednictwo pracy. Do zgłoszenia wystarczy imię i numer telefonu. Nasi rekruterzy mówią po polsku i po czesku, a spotkać się z nimi możesz w biurze w Jastrzębiu-Zdroju albo w Czeskim Cieszynie.
Co zrobić, jeśli dałeś się oszukać
Nie wstydź się i działaj szybko. Oszukany może zostać każdy.
- Zachowaj dowody. Ogłoszenie, wiadomości, e-maile, numery kont, numery telefonów i potwierdzenia przelewów. Zrób zrzuty ekranu, zanim ogłoszenie zniknie.
- Zadzwoń do banku. Jeśli wysłałeś pieniądze albo podałeś dane karty lub logowania, zrób to od razu. Bank może zablokować kartę i spróbować zatrzymać przelew.
- Zgłoś oszustwo na policję. Możesz to zrobić na polskiej policji, a jeśli do oszustwa doszło w Czechach, także na czeskiej (Policie České republiky). Weź ze sobą dowody.
- Wysłałeś skan dowodu? Zastrzeż dowód osobisty w swoim banku i zastrzeż numer PESEL. Powiedz o tym policji i sprawdzaj, czy nie przychodzą do Ciebie wezwania do spłaty pożyczek, których nie brałeś.
- Pracowałeś w Czechach bez umowy albo nie dostałeś wypłaty? Zgłoś to do czeskiej inspekcji pracy, czyli do właściwego inspektoratu regionalnego (oblastní inspektorát práce). Inspekcja kontroluje przestrzeganie przepisów pracy i karze za pracę nielegalną. Zaległej pensji za Ciebie nie odzyska, o nią w ostateczności występuje się do sądu.
- Zapytaj o pomoc w urzędzie pracy. Czeski urząd pracy doradzi, co dalej, i pomoże w szukaniu legalnego zatrudnienia.
- Zgłoś ogłoszenie. Administrator portalu albo grupy może je usunąć i kolejne osoby nie dadzą się nabrać.
Na koniec
Zasada jest prosta: za pracę się nie płaci, dokumentów nie wysyła się nieznajomym, a bez umowy nie zaczyna się pracy. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj kogoś jeszcze albo odpuść tę ofertę.
Jak sprawdzić konkretną agencję, opisujemy w artykule Jak rozpoznać legalną i uczciwą agencję pracy w Czechach.