Jak rozpoznać legalną i uczciwą agencję pracy w Czechach
Zanim podpiszesz umowę z czeską agencją pracy, sprawdź kilka rzeczy: zezwolenie, umowę, polecenie przydzielenia i wynagrodzenie. Podpowiadamy, gdzie to zrobić.
· 7 min czytania · DeLu WORK s.r.o.
Praca przez agencję to dla wielu osób z Polski najszybsza droga do zatrudnienia w czeskiej fabryce albo magazynie. Niestety obok rzetelnych firm działają też takie, które nie mają zezwolenia, obiecują nierealne zarobki, pobierają opłaty albo nie zgłaszają ludzi do ubezpieczenia. Konsekwencje ponosi pracownik: brak wypłaty, brak składek, brak ubezpieczenia zdrowotnego.
Legalną agencję da się sprawdzić w kilka minut. Oto jak.
Agencja musi mieć zezwolenie czeskiego ministerstwa
W Czechach pośrednictwem pracy mogą się zajmować tylko czeskie urzędy pracy (Úřad práce) oraz firmy, które mają na to zezwolenie (§ 14 czeskiej ustawy o zatrudnieniu, zákon o zaměstnanosti). Jeśli agencja zatrudnia Cię u siebie i wysyła do pracy w innej firmie (tak zwane tymczasowe przydzielenie), potrzebuje zezwolenia właśnie na tę formę (§ 14 ust. 1 lit. b).
Zezwolenie wydaje MPSV, czyli czeskie Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (§ 60 ustawy o zatrudnieniu). Agencja, która przydziela pracowników do innych firm, musi też wpłacić kaucję w wysokości 1 000 000 koron czeskich (§ 60b) i przez cały okres ważności zezwolenia nie może mieć zaległości (§ 60 ust. 14).
Jak sprawdzić zezwolenie
MPSV prowadzi publiczny rejestr agencji pracy. Wyszukiwarka jest dostępna pod adresem mpsv.gov.cz/hledani-agentur-prace (strona po czesku).
- Wpisz nazwę firmy albo jej czeski numer identyfikacyjny (IČO). Znajdziesz go w umowie, na stronie agencji albo w czeskim rejestrze handlowym.
- Sprawdź, czy zezwolenie jest ważne i czy obejmuje tymczasowe przydzielanie pracowników do innych firm.
- Porównaj nazwę i numer z tym, co jest w Twojej umowie. Oszuści chętnie używają nazw podobnych do znanych agencji.
Jeżeli firmy nie ma w rejestrze, nie ma ona ważnego zezwolenia.
Za znalezienie pracy nie płacisz nic
Agencja może pobierać wynagrodzenie od firmy, dla której szuka pracowników. Od osoby, której szuka pracy, nie może żądać żadnej opłaty (§ 58 ust. 2 czeskiej ustawy o zatrudnieniu).
Jeśli ktoś chce od Ciebie pieniędzy za to, że załatwi Ci pracę, zrezygnuj. Bez względu na to, czy nazywa to opłatą rejestracyjną, administracyjną czy zaliczką.
To samo dotyczy kaucji. Czeski Kodeks pracy (zákoník práce) zabrania pracodawcy żądania od pracownika zabezpieczenia pieniężnego w związku z pracą (§ 346b ust. 3). Nie może też potrącać z pensji pieniędzy za przyjęcie do pracy ani na kaucję (§ 147 ust. 3). Środki ochrony indywidualnej pracownik dostaje bezpłatnie (§ 104). Dotyczy to także odzieży i obuwia roboczego, jeśli pełnią funkcję ochronną albo szczególnie szybko się zużywają lub brudzą. Kaucja za buty czy kombinezon to więc sygnał ostrzegawczy.
A zakwaterowanie?
Kwatera od agencji to osobna usługa i płacenie za nią jest normalne. Uczciwa agencja z góry powie, ile kosztuje, co obejmuje cena i jak się płaci. Jeśli koszt ma być potrącany z pensji, potrzebna jest umowa o potrąceniach z wynagrodzenia (§ 146 czeskiego Kodeksu pracy); poproś o nią na piśmie. Uważaj, gdy ktoś żąda dużej zaliczki w gotówce jeszcze przed podpisaniem umowy o pracę albo nie chce podać ceny kwatery na piśmie.
Umowa zawsze na piśmie
Agencja może Cię zatrudnić tylko na umowę o pracę albo na umowę o wykonywanie pracy (dohoda o pracovní činnosti, w skrócie DPČ). Wynika to z § 66 czeskiej ustawy o zatrudnieniu. Najkrótsza forma, czyli umowa o wykonanie pracy (dohoda o provedení práce, DPP), do pracy przez agencję się nie nadaje. Umowa musi być pisemna, a jeden egzemplarz należy się Tobie (§ 34 i § 77 czeskiego Kodeksu pracy).
Z umowy musi wynikać, że agencja zobowiązuje się zapewnić Ci pracę w firmie użytkownika, a Ty będziesz pracować według jego poleceń (§ 307a Kodeksu pracy). Użytkownik to firma, w której faktycznie pracujesz.
Pisemne polecenie przydzielenia
Oprócz umowy agencja wydaje Ci pisemne polecenie tymczasowego przydzielenia (pokyn k dočasnému přidělení, § 309 ust. 2 Kodeksu pracy). Zawiera ono w szczególności:
- nazwę i siedzibę firmy, w której będziesz pracować,
- miejsce wykonywania pracy,
- czas trwania przydzielenia,
- kto u użytkownika jest Twoim przełożonym, czyli kto przydziela i sprawdza Twoją pracę,
- warunki wcześniejszego zakończenia przydzielenia, jeśli zostały uzgodnione,
- informację o warunkach pracy i płacy porównywalnego pracownika użytkownika.
Ostatni punkt jest ważny. Dzięki niemu wiesz, z kim możesz się porównywać.
Takie same warunki jak u stałych pracowników
Agencja i użytkownik muszą zadbać o to, żeby Twoje warunki pracy i płacy nie były gorsze niż u porównywalnego pracownika użytkownika (§ 309 ust. 5 czeskiego Kodeksu pracy). Jeśli są gorsze, agencja na Twój wniosek musi je wyrównać, a Ty możesz domagać się dopłaty.
W praktyce oznacza to, że za tę samą pracę nie powinno się dostawać mniej niż osoba obok na linii, która ma umowę bezpośrednio z firmą. Dotyczy to także dodatków za zmiany i nadgodziny.
Co jeśli agencja zbankrutuje
Kiedyś czeskie agencje musiały mieć ubezpieczenie na wypadek swojej niewypłacalności. Ten obowiązek zniesiono z dniem 1 lipca 2023 roku. Od tego czasu pracownicy agencji mają taką samą ochronę jak inni: jeśli pracodawca z powodu niewypłacalności nie wypłaci pensji, można zwrócić się o nią do czeskiego urzędu pracy (ustawa nr 118/2000 Sb.).
Bez pisemnej umowy i pasków wypłat nie masz jednak czego udokumentować. To kolejny powód, żeby nie pracować na czarno.
Po czym poznać dobrą agencję
- Ma prawdziwe biuro i konkretną osobę do kontaktu. Wiesz, dokąd przyjść, do kogo dzwonić i kto reprezentuje agencję.
- Jasno mówi, ile zarobisz. Kwotę brutto, przybliżoną kwotę netto, jak płatne są zmiany, weekendy i nadgodziny, jak wygląda dojazd do pracy i ile kosztuje kwatera.
- Nie zabiera Ci dokumentów. Dane z dowodu potrzebuje do umowy i zgłoszenia do ubezpieczenia. Oryginału paszportu ani dowodu osobistego nie powinna zatrzymywać.
- Nie chce opłat ani kaucji. Patrz wyżej.
- Odprowadza składki i daje paski wypłat. Przy miesięcznym rozliczeniu pracodawca musi wydać pisemny dokument z wyszczególnieniem składników wynagrodzenia i potrąceń (§ 142 ust. 6 czeskiego Kodeksu pracy).
- Wyjaśnia umowę po polsku. Daje czas na przeczytanie i odpowiada na pytania przed podpisaniem.
Sygnały ostrzegawcze
| Sygnał | Dlaczego to problem |
|---|---|
| Firmy nie ma w rejestrze MPSV albo nie zgadza się nazwa i numer | Nie ma ważnego zezwolenia |
| Żąda pieniędzy za pośrednictwo lub rejestrację | Czeskie prawo tego zabrania |
| Chce kaucji za odzież, buty lub środki ochrony | Kaucja jest zakazana, środki ochrony są bezpłatne |
| Praca „od jutra”, papiery „później” | Bez umowy nie masz żadnych gwarancji |
| Oferuje tylko umowę DPP, a wysyła Cię do innej firmy | Agencja może zatrudniać tylko na umowę o pracę lub DPČ |
| Nie chce niczego dać na piśmie | Nie udowodnisz, co Ci obiecano |
| Chce zatrzymać Twój paszport lub dowód | Dokument należy do Ciebie |
| Wypłata tylko w gotówce, bez paska | Możliwe, że nie płaci za Ciebie składek |
| Naciska na podpis bez czytania | Uczciwa firma da Ci czas |
Jeden sygnał nie musi oznaczać oszustwa. Dwa lub więcej to dobry powód, żeby szukać gdzie indziej.
Jeśli mieszkasz w Polsce i pracujesz w Czechach
To tylko ogólne zasady. Zawsze zapytaj agencję, jak u niej wygląda zgłoszenie do ubezpieczenia.
Ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zgodnie z unijnymi zasadami koordynacji osoba zatrudniona w danym państwie podlega co do zasady jego przepisom (art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004). Przy czeskiej umowie o pracę oznacza to czeskie ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, nawet jeśli mieszkasz w Polsce. Składki zdrowotne płaci się tylko w jednym państwie.
Leczenie w Polsce. Jeśli wracasz do domu codziennie albo co najmniej raz w tygodniu, możesz poprosić swoją czeską kasę chorych (zdravotní pojišťovna) o formularz S1 i zarejestrować go w wojewódzkim oddziale NFZ. Dzięki temu możesz korzystać z leczenia w Polsce, a w Czechach nadal masz do niego prawo.
Podatki. Według polsko-czeskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Czechach u czeskiego pracodawcy podlega opodatkowaniu w Czechach (art. 14). Jak rozliczyć ten dochód w Polsce, sprawdź w swoim urzędzie skarbowym albo u doradcy podatkowego.
Praca w obu krajach naraz. Jeśli pracujesz jednocześnie w Polsce i w Czechach, zasady są inne. W takim przypadku zapytaj w ZUS, w którym państwie masz płacić składki.
Na koniec
Kilka minut sprawdzania może oszczędzić Ci wielu miesięcy kłopotów. Sprawdź zezwolenie, przeczytaj umowę, niczego nie płać z góry i proś o wszystko na piśmie.
DeLu WORK ma zezwolenie MPSV-2024/27367-422/12. Numer znajdziesz w stopce strony i możesz go sprawdzić w rejestrze MPSV tak samo jak w przypadku każdej innej agencji.